Gjendja e sigurisë në veri
Shefi i misionit të EULEX-it në Kosovë, Giovanni Pietro Barbano, thotë se situata e sigurisë në veriun e vendit është e qetë dhe e qëndrueshme, por se ende ekzistojnë sfida dhe nxitës të mundshëm të tensioneve që duhet të adresohen nga institucionet përmes dialogut. Ai vlerëson rikthimin në detyrë të kryetarëve serbë të Kosovës pas zgjedhjeve lokale dhe hapjen e kanaleve të komunikimit mes tyre dhe Policisë së Kosovës.
Ndikimi i zhvillimeve politike në veri
Pas zgjedhjeve lokale të fundit ka ndryshuar udhëheqësia në komunat veriore, ku tani drejton Lista Serbe, e cila ka mbështetje nga Beogradi zyrtar. Barbano thekson se, pavarësisht këtij konfigurimi politik, sfidat kryesore mbeten integrimi i plotë i komuniteteve pakicë dhe garantimi i të drejtave të tyre në kuadër të sistemit të Kosovës. Sipas tij, këto kërkojnë rregullore, marrëveshje dhe diskutime që zgjidhen vetëm përmes dialogut dhe mbështetjes së institucioneve evropiane.
Roli i EULEX-it në rast tensioni
Barbano sqaron se EULEX është reaguesi i dytë i sigurisë. Nëse, dhe vetëm nëse, Policia e Kosovës kërkon ndihmë për shkak të trazirave serioze civile, EULEX mund të dislokohet për ruajtjen e rendit publik dhe menaxhimin e turmave. Ai nënvizon se kjo është masë e fundit, ndërsa përparësi i jepet dialogut, ndërmjetësimit dhe negociatave.
Keqpërdorimet me vota dhe reagimi institucional
Në gjithë Kosovën po vazhdon rinumërimi i votave për kandidatët për deputetë, pasi janë konstatuar keqpërdorime. Në Prizren, Prokuroria Themelore ka zhvilluar një aksion ku janë ndaluar 109 persona. Barbano e quan të papranueshme që ka pasur raste të tilla, por thekson se nuk është fushë e mandatit të EULEX-it. Ai e vlerëson pozitiv faktin që institucionet e Kosovës i kanë identifikuar vetë mangësitë dhe po i trajtojnë ato, duke theksuar se përgjegjësia i takon Prokurorisë dhe Komisionit Qendror të Zgjedhjeve.
Formimi i institucioneve pas zgjedhjeve
EULEX po i ndjek me vëmendje zhvillimet pas zgjedhjeve të parakohshme dhe pret që konstituimi i Kuvendit të ndodhë shpejt dhe pa pengesa, në përputhje me udhëzimet e Gjykatës Kushtetuese. Sipas Barbano-s, është e rëndësishme që qeveria funksionale të formohet sa më parë, teksa rinumërimi i votave dhe afatet e ngushta para zgjedhjes së presidentit paraqesin sfida. Ai shton se postet drejtuese që prej kohësh mbahen me ushtrues detyre duhet të plotësohen me titullarë të rregullt, për të garantuar një vizion afatgjatë për projektet dhe nevojat.
Mandati i EULEX-it dhe zbatimi i ligjit
EULEX nuk ka mandat ekzekutiv në Kosovë që prej disa vitesh dhe tash synimi kryesor është monitorimi i të gjithë zinxhirit të drejtësisë. Barbano thekson se sistemi juridik i Kosovës ka një kornizë ligjore të avancuar, por zbatimi mbetet sfidues për arsye strukturore dhe procedurale, si edhe për shkak të ndërhyrjeve të papërshtatshme. Këto u evidentuan qartë edhe në raportin e fundit të monitorimit të drejtësisë.
Prania operacionale dhe bashkëpunimi
Edhe pa funksion ekzekutiv, EULEX ruan rolin e reaguesit të dytë dhe mban vetëdije operacionale në terren. Për këtë arsye, ka prani të njësive policore kryesisht në veri, por edhe në zona të tjera kur është e nevojshme, përmes patrullimeve vëzhguese. EULEX stërvitet rregullisht me Policinë e Kosovës dhe KFOR-in për të siguruar ndërveprueshmëri dhe bashkëpunim. Gjatë zgjedhjeve lokale u dislokua edhe njësia rezervë policore e EULEX-it, por nuk pati nevojë për ndërhyrje, pasi procesi kaloi i qetë dhe pa incidente serioze.
Vonesat në gjyqësor dhe sfidat e tjera
Sipas Barbano-s, monitorimi i EULEX-it ka identifikuar mangësi si: kapaciteti për trajtimin e rasteve të profilit të lartë, zgjatja e proceseve gjyqësore, rigjykimet e shpeshta, trajtimi i korrupsionit, drejtësia për të mitur dhe dhuna në familje. Po ashtu, është vlerësuar llogaridhënia e policisë në rastet e trajtimit të keq dhe mënyra si zbatohen rregulloret për gjuhën e urrejtjes në raport me lirinë e shprehjes.
Burimi: KosovaPress
