Buxheti i FSK-së për 2026: ende i paqartë
Shuma që do të ketë Forca e Sigurisë së Kosovës për vitin 2026 nuk dihet, pasi buxheti për atë vit nuk është miratuar. Projektligji për Buxhetin 2026, ndonëse u miratua në qeveri, nuk u shqyrtua fare nga legjislatura e nëntë. Dihet vetëm se për vitin 2025 për ushtrinë ishin planifikuar 202.8 milionë euro. Ministri në detyrë i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, kishte deklaruar se është arritur vlera kumulative prej 430 milionë eurosh për blerjen e sistemeve të armatimit, pa sqaruar periudhën kohore kur janë shpenzuar këto mjete.
Fondi i Sigurisë: mungesë transparence
Edhe pse disa shifra buxhetore janë publike, Qeveria e mban të klasifikuar totalin e mjeteve të mbledhura në Fondin e Sigurisë, i themeluar për të mbështetur prioritetet e qeverisë në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë shtetërore, infrastrukturës së sigurisë dhe menaxhimit të fatkeqësive. Sipas vendimit themelues, këto mjete buxhetohen si shtesë te Ministria e Mbrojtjes. Megjithatë, shumat dhe alokimet nuk janë bërë publike. Ministria e Financave, Punës dhe Transfereve nuk i është përgjigjur pyetjeve të KALLXO.com lidhur me fondet e mbledhura dhe përdorimin e tyre.
Korniza kushtetuese dhe ligjore
Neni 120 i Kushtetutës së Republikës së Kosovës përcakton se shpenzimet dhe të hyrat publike duhet të mbështeten në parimet e llogaridhënies, efektshmërisë, efikasitetit dhe transparencës. Nga ana tjetër, Ligji për Mbrojtjen e Informacionit të Klasifikuar lejon klasifikimin e projekteve, planeve, sistemeve, instalimeve, infrastrukturës dhe veprimtarive që lidhen me mbrojtjen dhe sigurinë, përfshirë aspekte me karakter financiar kur cenohen interesat e sigurisë së Republikës së Kosovës.
Qëndrimet e partive në debat
Gjatë një debati zgjedhor, kandidatët për deputetë Ahmet Isufi (AAK) dhe Besa Kabashi-Ramaj (PDK) kërkuan transparencë për Fondin e Sigurisë. Kabashi-Ramaj pyeti se ku kishte përfunduar fondi dhe theksoi se shtetet zakonisht i bëjnë publike fondet e sigurisë e mbrojtjes, përveç atyre të destinuara për operacione të fshehta. Isufi akuzoi qeverinë se nuk ka dhënë asnjëherë llogari për shumën e grumbulluar dhe destinimin e saj, duke lënë të nënkuptohet se fondi është “zhdukur”. Nga ana tjetër, Enver Dugolli (LVV) arsyetoi mungesën e transparencës, duke thënë se fondi është i klasifikuar sipas legjislacionit dhe se as vetë ai nuk ka qasje; sipas tij, mjetet shkojnë në qëllimin për të cilin i kanë dhënë qytetarët. Anton Çuni (LDK) kundërshtoi këtë qasje, duke theksuar se në ushtri nën kontroll civil e demokratik sekret mbeten vetëm mënyra dhe koha e veprimit; nëse synohet anëtarësimi në NATO, duhet transparencë, mbikëqyrje dhe llogaridhënie.
Si funksionon fondi dhe çfarë dihet sot
Për Fondin e Sigurisë nuk ka të dhëna publike për shumën e mbledhur; e vetmja hapësirë e dukshme për publikun është faqja në platformën e-Kosova, ku qytetarët mund të bëjnë donacione. Në momentin e themelimit, kryeministri Albin Kurti kishte sqaruar se fondi u ngrit sipas nevojave të FSK-së dhe pas konsultimeve me partnerët ndërkombëtarë, me synimin që mjetet të përdoren në përputhje me strategjinë e sigurisë shtetërore dhe ekskluzivisht për qëllimin e përcaktuar nga qeveria.
Konteksti historik dhe dokumentet strategjike
Strategjia e Sigurisë së Kosovës për periudhën 2022–2027 është miratuar dhe është e aksesueshme për publikun. Në të kaluarën, Kosova ka pasur dy fonde të tjera të bujshme: Fondin prej 3% të Qeverisë në Ekzil dhe Fondin “Vendlindja Thërret”, të cilat prej vitesh shoqërohen me dyshime për keqpërdorime të mjeteve të dhuruara.
Burimi: KALLXO.com