Hyrje
Me rastin e përvjetorit të lindjes së Ismail Kadaresë, gjatë një ceremonie të organizuar nga Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme u bë publike një letër që shkrimtari i ka dërguar Presidentit të Shteteve të Bashkuara, George Bush. Në të, Kadareja ngre pyetjen nëse shqiptarët kanë të drejtë të jetojnë së bashku “në të njëjtën shtëpi”, duke iu referuar çështjes së Kosovës, dhe thekson se rrugët demokratike për një zgjidhje paqësore ekzistojnë.
Çfarë i shkruan Kadareja Presidentit amerikan
Ai kujton se, kur diktatura komuniste ende qëndronte në fuqi në vend dhe në Lindje, i kishte dërguar një letër së bashku me mikun e tij, fituesin e Nobelit të Paqes, Elie Wiesel. Në kushte kur një letër e tillë mund të të kushtonte jetën, ai iu drejtua udhëheqësit të demokracisë më të fuqishme për të kërkuar ndjesë në emër të popullit shqiptar për qëndrimin armiqësor të regjimit ndaj SHBA-së. Kadareja shkruan se shqiptarët, ndryshe nga sunduesit e kohës, kanë ndier gjithmonë mirënjohje për Shtetet e Bashkuara dhe u kërkonte atyre të mos e linin pa mbështetje as popullsinë brenda kufijve të shtetit shqiptar, as pjesën tjetër në Jugosllavi.
Më pas ai vëren se, brenda një periudhe të shkurtër, ndodhi e pabesueshmja në marrëdhëniet dypalëshe: Sekretari i Shtetit Baker u prit me madhështi në Tiranë. Sipas tij, kjo dëshmoi se SHBA do ta kenë te shqiptarët një mik të fortë e të qëndrueshëm, ndërsa shqiptarët, të zhgënjyer nga aleancat e gabuara ku i çuan komunistët, janë më të etur se kurrë për një miqësi të vërtetë.
Thirrje për një qasje të re ndaj shqiptarëve
Kadareja shpreh admirimin për përpjekjet e Uashingtonit për të vënë rregull në një botë të trazuar, veçanërisht në hapësirat që po çlirohen nga e shkuara komuniste. Ai fton Presidentin që të vërë re tragjedinë e shqiptarëve, një popull që u nda përgjysmë në fillim të shekullit të kaluar nga vendimmarrjet e Fuqive të Mëdha dhe që në këtë shekull u shtyp nga dy diktatura: ajo e komunistëve shqiptarë dhe ajo e komunistëve serbë. Gjysma brenda shtetit shqiptar po fitonte më në fund lirinë, ndërsa gjysma tjetër nën sundimin serb jetonte në zi e mjerim.
Sipas letrës, është e papranueshme dhe në kundërshtim me ligjet e natyrës, me të drejtën universale dhe me vullnetin e Zotit që kjo gjendje të vazhdojë. Kadareja e quan një nga mëkatet e rënda historike “dhuratën” që iu bë terroristëve serbë pas atentatit në Sarajevë, kur si shpërblim iu dha gjysma e Shqipërisë, dhe kërkon që bota e qytetëruar të çlirohet sa më shpejt nga kjo padrejtësi.
Zgjidhje paqësore dhe mesazhi për Europën e nesërme
Ai thekson se nuk kërkon veprime të nxituara apo spektakolare dhe se paqja e arritur me mund nuk duhet rrezikuar. Qëllimi i tij është një ndryshim parimor në qëndrimin ndaj popullit shqiptar: në mbyllje të këtij shekulli ekziston mundësia historike për të ndrequr gabimin e dikurshëm. A do të pranohet e drejta e shqiptarëve për të jetuar bashkë “në të njëjtën shtëpi”, si të gjithë kombet, apo do t’u mohohet në emër të tabuve dhe rehatisë së të tjerëve? Nëse vizioni i Europës së së nesërmes e pranon këtë parim, mjetet demokratike për një zgjidhje paqësore, diplomatike e njerëzore mund të gjenden, pa dhimbje e pa gjak për askënd.
Paralajmërimi për Kosovën
Kadareja shprehet se është e tmerrshme që kjo ide ende nuk është pranuar; në kohën e triumfit të të drejtave të njeriut, mospranimi nënkupton pajtim me të kundërtën. Bota e lirë, thotë ai, nuk mund të flejë e qetë me një peshë të tillë në ndërgjegje. Ai paralajmëron për një masakër të përgjakshme që po përgatitet kundër shqiptarëve të Kosovës dhe i bën thirrje Presidentit të SHBA-ve të bëjë gjithçka për ta ndaluar këtë krim të shpallur.
Mirënjohje dhe apel i fundit
Në mbyllje, shkrimtari falënderon Presidentin dhe SHBA për vëmendjen ndaj popullit shqiptar dhe shpreh shpresën se, mes shumë punëve dhe sfidave, do të vijojë interesi për fatin e këtij populli martir.
Burimi: Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme